Chương 1–9

1

Đạo mà có thể nói ra được
thì không phải là Đạo thường hằng;
danh mà có thể gọi ra được
thì không phải là danh thường hằng.
Không tên, là khởi đầu của trời đất;
có tên, là mẹ của vạn vật.
Cho nên thường không ham muốn, để thấy chỗ huyền diệu của Đạo;
thường có ham muốn, để thấy chỗ biên giới của Đạo.
Hai điều ấy cùng một nguồn mà khác tên.
Cùng gọi là huyền:
huyền rồi lại huyền,
là cửa của mọi điều kỳ diệu.

2

Khi thiên hạ đều biết đẹp là đẹp,
thì đã có xấu rồi;
khi đều biết thiện là thiện,
thì đã có bất thiện rồi.
Cho nên có và không sinh ra nhau,
khó và dễ làm thành nhau,
dài và ngắn so với nhau,
cao và thấp dựa vào nhau,
âm và thanh hòa với nhau,
trước và sau theo nhau.
Vì thế thánh nhân ở trong việc vô vi,
thực hành sự dạy dỗ không bằng lời.
Vạn vật nảy sinh mà không chối từ,
sinh ra mà không chiếm hữu,
làm mà không cậy công,
công thành mà không ở lại.
Chính vì không ở lại,
nên công không bao giờ mất.

3

Không tôn sùng người tài,
khiến dân không tranh giành;
không quý của hiếm,
khiến dân không trộm cắp;
không phô bày những gì gợi lòng ham muốn,
khiến lòng dân không rối loạn.
Vì thế thánh nhân trị dân:
làm cho lòng họ trống rỗng, bụng họ no đủ,
ý chí họ mềm mỏng, xương cốt họ vững mạnh.
Thường khiến dân không mưu trí, không ham muốn,
khiến kẻ khôn lanh không dám làm càn.
Làm theo vô vi,
thì không gì không được trị.

4

Đạo trống không mà dùng mãi không đầy.
Sâu thẳm thay, dường như tổ tông của vạn vật.
Làm cùn chỗ sắc nhọn,
gỡ chỗ rối ren,
hòa cùng ánh sáng,
đồng với bụi bặm.
Lặng lẽ thay, dường như có mà như không.
Ta không biết Đạo là con của ai;
dường như có trước cả Thượng Đế.

5

Trời đất bất nhân,
coi vạn vật như chó rơm;
thánh nhân bất nhân,
coi trăm họ như chó rơm.¹
Khoảng giữa trời đất
chẳng giống như cái ống bễ sao?
Trống rỗng mà không cạn kiệt,
càng động càng sinh ra.
Nói nhiều thì mau cùng,
chẳng bằng giữ lấy chỗ trung.

6

Thần của hang không bao giờ chết,
gọi là huyền tẫn — con cái huyền diệu.
Cửa của huyền tẫn
gọi là gốc rễ của trời đất.
Miên man như còn mãi,
dùng hoài không bao giờ cạn.

7

Trời dài đất lâu.
Trời đất sở dĩ dài lâu được
là vì không sống cho riêng mình,
nên mới sống lâu được.
Vì thế thánh nhân đặt mình ở sau mà thân lại ở trước,
đặt mình ra ngoài mà thân lại được giữ còn.
Chẳng phải vì không có lòng riêng tư
mà thành tựu được cái riêng của mình sao?

8

Thiện cao nhất giống như nước.
Nước khéo làm lợi cho vạn vật mà không tranh giành,
ở chỗ mọi người ghét bỏ,
nên gần với Đạo.
Ở thì khéo chọn đất,
lòng thì khéo giữ sâu lắng,
cho thì khéo theo lòng nhân,
nói thì khéo giữ chữ tín,
cai trị thì khéo giữ trật tự,
làm việc thì khéo dùng tài năng,
hành động thì khéo chọn thời cơ.
Chính vì không tranh giành,
nên không bị oán trách.

9

Cầm vật gì mà làm cho đầy tràn,
chẳng bằng thôi đi đúng lúc.
Mài lưỡi dao cho thật sắc,
chẳng giữ được bén lâu.
Vàng ngọc đầy nhà,
không ai giữ nổi.
Giàu sang mà kiêu ngạo,
là tự chuốc lấy họa.
Công thành thì lui về,
đó là Đạo của trời.

Chó rơm là hình nộm bằng rơm dùng làm lễ vật trong tế tự: được trọng vọng khi hành lễ, xong rồi thì vứt bỏ. ↩