Classic Books Library

Lời mở đầu

17a–18a

17a Thưa người Athens, tôi không biết những người tố cáo tôi đã tác động đến quý vị thế nào. Còn tôi, vì họ mà suýt nữa quên mất chính mình, họ nói thuyết phục đến thế. Vậy mà, có thể nói, họ chẳng nói được một lời nào là thật. Trong vô số điều dối trá họ nói ra, có một điều làm tôi kinh ngạc nhất: họ bảo quý vị phải đề phòng kẻo bị tôi lừa, 17b vì tôi là người có tài ăn nói. Họ không biết xấu hổ khi nói thế, trong khi sự thật sẽ lập tức bác bỏ họ, ngay khi tôi tỏ ra chẳng có chút tài ăn nói nào — điều đó tôi thấy là trơ trẽn nhất ở họ; trừ phi họ gọi người nói sự thật là người có tài ăn nói. Nếu ý họ là vậy, thì tôi xin nhận mình là một nhà hùng biện — nhưng không theo kiểu của họ. Họ, như tôi nói, đã nói rất ít hoặc chẳng nói điều gì thật; còn từ tôi, quý vị sẽ được nghe toàn bộ sự thật. Có điều, thề có thần Zeus, thưa người Athens, đó không phải là những bài diễn văn được trau chuốt như của họ, 17c tô điểm bằng những từ ngữ và câu chữ bóng bẩy; quý vị sẽ nghe những lời nói ra tự nhiên, bằng những chữ đến với tôi lúc ấy — vì tôi tin rằng điều tôi nói là chính đáng — và xin đừng ai trong quý vị mong đợi điều gì khác. Thật không hợp, thưa quý vị, khi một người ở tuổi tôi lại ra trước quý vị mà gọt giũa lời lẽ như một cậu thiếu niên. Và hơn nữa, thưa người Athens, tôi tha thiết xin quý vị điều này: nếu quý vị nghe tôi tự biện hộ bằng chính những lời lẽ tôi vẫn quen nói ở quảng trường, bên các bàn đổi tiền, nơi nhiều người trong quý vị đã nghe tôi, và ở những nơi khác, thì xin 17d đừng ngạc nhiên hay ồn ào vì thế. Sự tình là thế này: đây là lần đầu tiên tôi đứng trước tòa án, khi đã bảy mươi tuổi; vì vậy tôi hoàn toàn xa lạ với lối nói năng ở nơi này.

Vậy thì, cũng như nếu tôi thực sự là người nước ngoài, hẳn quý vị sẽ thứ lỗi cho tôi khi tôi nói bằng thứ tiếng và theo lối 18a mà tôi đã được nuôi dạy, thì bây giờ tôi cũng xin quý vị một điều chính đáng, theo tôi nghĩ: hãy bỏ qua lối nói của tôi — có thể kém hơn, có thể hay hơn — mà chỉ xét xem và chú tâm vào một điều: điều tôi nói có chính đáng hay không. Bởi đó là đức hạnh của người thẩm phán; còn đức hạnh của người diễn giả là nói sự thật.